onderzoeksgebieden
De onderzoeksexpertise van Arbeid & Onderwijs wordt vooral toegepast op de volgende onderzoeksgebieden:
Aansluiting onderwijs en werk
Wil Nederland economisch kunnen blijven floreren en concurreren, dan zal zij kennis moeten blijven ontwikkelen en deze toepassen in het productieproces. De aansluiting tussen onderwijs en arbeid wordt steeds belangrijker. Het cluster Arbeid & Onderwijs doet regelmatig onderzoek naar de kwaliteit van die aansluiting. Zo brengt zij jaarlijks in opdracht van Elsevier de arbeidsmarktpositie in kaart van pas afgestudeerde hoger opgeleiden. Gekeken wordt onder andere naar de kans op een baan, het inkomen, de baanzekerheid en de aansluiting tussen opleiding en werk (zie ook Studie & Werk).
Arbeidsmarktontwikkelingen
Onderzoek naar arbeidsmarktontwikkelingen betreft niet alleen de arbeidsvraag, het arbeidsaanbod, prijzen (lonen), werkloosheid en vacatures. Het gaat dan vooral om analyses van ontwikkelingen in de tijd, inclusief ramingen. Maar het cluster Arbeid & Onderwijs richt zich ook op institutionele ontwikkelingen in arbeidsvormen (o.a. flexibele arbeid, zzp-ers), arbeidswetgeving (o.a. arbeidsomstandigheden, verzekeringen) en sociale zekerheid (uitkeringsrecht, sollicitatieplicht, re-integratie). Naast analyses van de werking van de arbeidsmarkt is het cluster gespecialiseerd in evaluaties van arbeidsmarktbeleid.
Arbeidsmigratie
Hoeveel vraag is er naar arbeidsmigranten? Wat is hun arbeidsmarktpositie? Vullen ze tekorten aan of zorgen ze voor verdringing? Wat zijn de sociaal-economische gevolgen van arbeidsmigratie op de langere termijn? Met enige regelmaat doet het cluster Arbeid & Onderwijs hier onderzoek naar. Bijvoorbeeld naar de concurrentiekracht van Nederland als het gaat om het aantrekken van kennismigranten, of de economische impact van arbeidsmigratie op lonen, welvaart en de arbeidsmarktpositie van de autochtone beroepsbevolking.
Arbeidsproductiviteit
Arbeidsproductiviteitsverhoging is een oplossing voor groeiende tekorten op de arbeidsmarkt die het gevolg zijn van een vergrijzende (beroeps)bevolking. De arbeidsproductiviteit kan worden verhoogd door technologische vernieuwing (het vervangen van menselijk kapitaal door machines) of door een betere benutting van de aanwezige kennis en vaardigheden bij mensen (functiedifferentiatie, sociale innovatie). Regelmatig voert het cluster Arbeid & Onderwijs onderzoek uit naar de manier waarop de employability van mensen wordt bepaald, bijvoorbeeld door baan-baanmobiliteit, specialisatie of investeringen in (bedrijfs)training.
Evidence based onderwijsvernieuwing
Wil Nederland een sterke kenniseconomie ontwikkelen en behouden, dan zal zij ten minste een goed en concurrerend onderwijssysteem moeten hebben. In combinatie met verwachte lerarentekorten is het daarom belangrijk om zodanig te innoveren dat beter en meer efficiënt onderwijs wordt gegeven met minder leraren. Het cluster Arbeid & Onderwijs voert diverse onderzoeksprojecten uit waarin onderwijsvernieuwingen worden geëvalueerd op proces en effectiviteit. Voorbeelden zijn de evaluatie van de Associate Degree (hbo), de monitor van experimenten met een opener bestel in het hoger onderwijs, de evaluatie van de Netwerkschool (mbo) en de evaluatie van de InnovatieImpuls Onderwijs (po en vo).
Flexibele arbeid /uitzendarbeid
De in internationaal perspectief lage werkloosheid in Nederland wordt vaak toegeschreven aan de flexibiliteit van de Nederlandse arbeidsmarkt. Nederland is niet alleen kampioen deeltijdwerk, maar ook kampioen uitzendwerk. Daar komt de laatste jaren nog een forse groei in het aantal zelfstandigen zonder personeel bij. In het kader van de jaarlijkse Randstad Jobs Monitor onderhoudt SEO Economisch Onderzoek de International Database on Employment and Adaptable Labour (IDEAL). In IDEAL is voor een groot aantal landen vergelijkbare arbeidsmarktinformatie opgenomen, toegespitst op flexibele arbeid. Daarnaast is door het cluster Arbeid & Onderwijs de laatste jaren onderzoek gedaan naar tal van specifieke onderwerpen ten aanzien van flexibele arbeid. Welke rol speelt flexibele arbeid in een goede werking van de arbeidsmarkt? Is re-integratie via uitzendbanen profijtelijk voor werkzoekenden of juist niet? Hoe groot is de flexibele schil eigenlijk? Zorgt flexibele arbeid voor een opstap naar vaste banen of zorgt het voor een tweedeling op de arbeidsmarkt?
Lonen en arbeidsvoorwaarden/onderwijsarbeidsmarkt
Waar vraag en aanbod op de arbeidsmarkt elkaar ontmoeten vindt loonvorming plaats. Het cluster Arbeid & Onderwijs verricht regelmatig onderzoek naar loonontwikkeling en loonverschillen, zowel binnen als tussen sectoren. Zo hebben diverse onderzoeken naar loonverschillen tussen markt en overheid door SEO Economisch Onderzoek er in het recente verleden toe bijgedragen dat er politiek meer aandacht is gekomen voor de beloningspositie van het onderwijspersoneel.
Toerisme
Zie Turistika.
Werkloosheid en re-integratie
Werkloosheid is het niet goed aansluiten van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Dat ligt onder meer aan voorkeuren van mensen (studiekeuze, aantal beschikbare uren), aan internationale conjuncturele factoren (wereldhandel, waarde van de euro), aan informatieproblemen (vaststellen van de individuele productiviteit) en aan institutionele verstoringen als het minimumloon en uitkeringen (hoogte en duur van uitkeringen). Het cluster Arbeid & Onderwijs doet hier regelmatig onderzoek naar, evenals naar actief arbeidsmarktbeleid. Wat is de toegevoegde waarde (effectiviteit) van re-integratieactiviteiten en hoe kan die worden verbeterd? Hier begeeft het cluster zich op het raakvlak van state-of-the-art wetenschappelijke methoden om effecten te meten en de behoefte aan beleidsinformatie in het re-integratieveld.


