Introductie
De luchtvaartsector is van origine een sector met grote invloed van overheidswege getuige de overheidsbedrijven en marktregulering. Internationaal is in de loop van de tijd een systeem van bilaterale verdragen tussen staten ontstaan, dat in wezen de marktwerking heeft geminimaliseerd. Daarnaast wordt de luchtvaart gekenmerkt door zowel omvangrijke negatieve externe effecten als positieve economische uitstralingseffecten vooral op de regio rond de thuisbasis van grote lijndienstmaatschappijen. Het terrein van de externe effecten in de luchtvaart is dan ook een belangrijk economisch onderzoeksgebied.
Sinds enkele decennia manifesteren zich grote veranderingen in de luchtvaart. De overheden trekken zich als aandeelhouder terug uit hun nationale luchtvaartmaatschappijen, luchthavens en luchtverkeersleidingorganisaties. In sommige gevallen leidt dit tot nieuwe vormen van economische regulering om misbruik van marktmacht tegen te gaan. Discussies over nut en noodzaak van privatiseringsprojecten duiken met grote regelmaat op. Het luchtvaartcluster is regelmatig betrokken bij dergelijke ontwikkelingen.
De traditionele marktregulering in de luchtvaart maakt in toenemende mate plaats voor een vrijere marktwerking. Dit heeft tot gevolg dat er een grote dynamiek in luchtvaartnetwerken is ontstaan, enerzijds in de richting van radiale hub& spoke systemen anderzijds in de richting van nieuwe kris-krasnetwerken met op zichzelf staande punt-punt verbindingen. Dit laatste vindt zijn oorzaak in de opkomst van nieuwe business modellen als de prijsvechters, dankzij de mogelijkheden die de vrijere markt biedt. Het modelleren van dergelijke netwerkontwikkelingen is een van de uitdagingen in het luchtvaarteconomisch onderzoek.
Ook door de nieuwe marktontwikkelingen manifesteren zich concentratietendensen in de luchtvaart die niet alleen tot uiting komen in alliantievorming maar ook in ‘bijna’ fusies.
De opkomst van de hub-luchthavens roept hele nieuwe economische vraagstukken op, omdat de schaarste aan luchthavencapaciteit toeneemt. Zowel capaciteitsstudies voor het accommoderen van wave systemen op de hub als prognosemodellen voor de toekomstige capaciteitsbehoeften vormen een ander belangrijk terrein van economisch onderzoek.
Luchthavens zijn minder verzekerd van hun vaste klandizie als gevolg van de genoemde concentratietendensen en zelfs faillissementen van hun home carrier. Marketing strategieën voor luchthavens op basis van een goed ontwikkeld transportmodelleninstrumentarium beginnen daarom steeds belangrijker te worden. Het luchtvaart cluster investeert daarom dan ook veel inspanning in direct inzetbare modellen.
Amsterdam Aviation Economics
Het cluster Luchtvaart staat internationaal ook bekend als Amsterdam Aviation Economics en is een officieel geregistreerde ICAO service supplier. Voor meer informatie zie ook www.aaeconomics.com
Medewerkers:
Prof. drs. Jaap de Wit is het hoofd van cluster Luchtvaart. Zijn expertise ligt onder andere op het gebied van luchthavenprivatisering en regulerings- en mededingingsvraagstukken, luchthavenstrategie, capaciteit- en netwerkanalyses, luchtvaart(de)regulering, benchmark studies en luchtvaartpolitiek.
Drs. Jan Veldhuis is sinds 2001 werkzaam als senior onderzoeker bij het cluster luchtvaart. Jan houdt zich vooral bezig met scenario analyses, forecasting en netwerkstrategieen van luchthavens en luchtvaartmaatschappijen.
Dr. Guillaume Burghouwt werkt sinds 2004 als onderzoeker bij het cluster Luchtvaart. Zijn expertise ligt op het gebied van netwerkanalyses, benchmarks, luchthavenplanning en ruimtelijke ordeningsvraagstukken rond luchthavens.
Drs. Rogier Lieshout is sinds 2006 aan dit cluster verbonden. Rogier heeft een achtergrond in Operations Research. Hij richt zich voornamelijk op quantitatieve analyses en modelbouw op het gebied van vervoersstromen.
Drs. Joost Zuidberg is sinds 2007 werkzaam bij dit cluster als onderzoeker. Hij richt zich voornamelijk op quantitatieve analyses en modelbouw op het gebied van vervoersstromen.
Drs. Hacer Yilmaz is sinds november 2008 verbonden aan dit cluster. Zij is werkzaam als Coördinator van Airneth, wetenschappelijk kennisnetwerk luchtvaart.
Contact
Contactpersoon voor het cluster Luchtvaart is het clusterhoofd prof.drs. Jaap de Wit (j.g.dewit@uva.nl). Voor meer contactgegevens en verdere informatie klik hier.