Kennis over kosten: De beheersing van schoolkosten in het voortgezet onderwijs en de BOL
De overheid financiert het grootste deel van de kosten van het onderwijs in Nederland. Het andere deel wordt betaald door de leerlingen of hun ouders. Dit laatste deel bestaat uit het les- of cursusgeld en uit de kosten voor boeken, materiaal, excursies ed., ook wel de schoolkosten genoemd. Op zich is het redelijk dat ouders meebetalen aan het onderwijs van hun kinderen, aangezien leerlingen en hun ouders baat hebben bij een goede opleiding (‘investeren in de toekomst’). De laatste jaren staan de schoolkosten echter in grote maatschappelijke en politieke belangstelling. Een blik op de situatie in het buitenland leert dat daar waarschijnlijk twee factoren debet aan zijn. Ten eerste betreft dat het feit dat Nederlandse ouders en leerlingen hun eigen schoolboeken betalen. Ten tweede betreft dat de aandacht in de media, politiek en belangengroeperingen voor recente (grote) stijgingen in de schoolkosten.
In het onderzoek staan twee soorten onderwijs centraal, namelijk het voortgezet onderwijs (VO) en de beroepsopleidende leerweg (BOL) van het middelbaar beroepsonderwijs (MBO) die aan BVE-instellingen wordt verzorgd, hierna kortweg ‘de BOL’.
De huidige stijgende ontwikkeling van de schoolkosten in Nederland, noopt tot een kritische blik. Het doel van dit onderzoek is dan ook om te achterhalen welke reeds bestaande en potentiële mechanismen er bestaan om schoolkosten te beheersen, en welke mogelijke knelpunten eraan deze mechanismen zijn verbonden (‘kennis over kosten’). Hiertoe zijn op basis van onderzoek onder bijna 80 VO-scholen en BVE-instellingen verschillende good practices geïdentificeerd. Scholen kunnen de lijst met good practices langslopen en zelf bepalen welke elementen geschikt zijn voor hun school, en vervolgens tot implementatie overgaan. Andere partijen die van deze good practices kennis nemen, kunnen de school ook wijzen op mogelijke verbeteringen.
Naast het bekijken van de mogelijkheden om op schoolniveau –via de implementatie van good practices– de schoolkosten te beteugelen, is het ook van belang om naar de knelpunten op de ‘schoolkostenmarkt’ als geheel te kijken. Een kritische blik leert ons dat er met name drie grote knelpunten spelen:
- het gebrek aan transparantie (de hoogte van de kosten is niet bekend),
- de kloof tussen betalers en beslissers: de ouders of leerlingen betalen een bedrag dat door een andere partij (schoolleiding en/of docenten) is bepaald,
- de onderbenutting van inspraakmogelijkheden van ouders en leerlingen.
Bij de oplossingen voor deze knelpunten is de hoofdrol niet voor de overheid weggelegd, maar heeft de overheid overwegend een signalerende, initiërende en faciliterende rol. Omdat het kostenbewustzijn nu nog in de kinderschoenen staat, lijkt de meeste vooruitgang door het onderwijsveld zelf te kunnen worden geboekt. Enerzijds kan dit door de implementatie van de good practices, maar anderzijds kunnen de verschillende partijen hun steentje bijdragen.
Het rapport 'Kennis over kosten' kunt u hieronder downloaden. De lijst met good practices kunt u hier bekijken.
Bestand
Klik op het icoontje met de rechter muisknop en kies "Doel opslaan als..."
