Zbo-evaluatie AFM 2021-2025

ZBO-EVALUATIE AFM 2021-2025 

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) functioneert doeltreffend en in het algemeen doelmatig. Dat concluderen KWINK groep en SEO Economisch Onderzoek in de wettelijke zbo-evaluatie over de periode 2021-2025. Tegelijkertijd zijn er aandachtspunten; het rapport doet zeven aanbevelingen. 

Het onderzoek
De Kaderwet zelfstandige bestuursorganen verplicht een periodieke evaluatie van elk zelfstandig bestuursorgaan. In opdracht van het ministerie van Financiën evalueerden KWINK groep en SEO Economisch Onderzoek de uitvoering van de zbo-taken door de AFM in de periode 2021-2025. De centrale vraag is in hoeverre de uitvoering van de zbo-taken, en de daarmee samenhangende uitgaven, doeltreffend en doelmatig is. Op verzoek van de opdrachtgever ligt de nadruk op doelmatigheid en kostenbeheersing. Daarnaast komen twee specifieke onderwerpen aan bod: de zbo-status en het toezichtmandaat. Parallel aan deze evaluatie voerden de onderzoekers een evaluatie van DNB uit. 

Resultaten
De AFM functioneert doeltreffend: zij voert haar wettelijke taken uit en boekt aantoonbaar resultaten op de verschillende toezichtgebieden. Uit de analyse van de KPI’s blijkt dat de AFM in de periode 2021-2025 de meeste doelen bereikt, maar niet alle. In peer reviews van de ESMA scoort de AFM gemiddeld tot bovengemiddeld ten opzichte van andere Europese toezichthouders. De doeltreffendheid is op onderdelen verbeterd, onder meer door opvolging van aanbevelingen uit de vorige evaluatie en de doorontwikkeling van het risicogebaseerde en datagedreven toezicht. Ook is de reputatie van de AFM bij onder toezicht staande instellingen verbeterd ten opzichte van de vorige evaluatieperiode. 

De kosten van het toezicht namen toe in de evaluatieperiode. De nominale lasten van de AFM stegen met 47 procent in de periode 2020-2025; gecorrigeerd voor inflatie gaat het om 20 procent. De belangrijkste verklaringen zijn de toename van personeelskosten (19 procent meer fte’s om nieuwe taken uit te voeren) en, in mindere mate, de toename van ICT-kosten. Er vindt in het algemeen intensieve sturing op doelmatigheid en kostenbeheersing plaats, onder meer via het kostenkader, een efficiencykorting op bestaande taken en ingeboekte besparingen. Het is aannemelijk dat de doelmatigheid in de evaluatieperiode is verbeterd, al is dit niet goed cijfermatig vast te stellen. 

Het rapport doet zeven aanbevelingen. Deze gaan onder meer over het halen van wettelijke termijnen en IT-doelstellingen, verdere versterking van de samenwerking tussen de AFM en DNB, het verkennen van een cao en het blijven benchmarken van het loongebouw, verdere optimalisatie van het risicogebaseerde toezicht, de verdere implementatie van het verandertraject Toezicht met Toekomst, het beter benutten van de ‘driehoek’ en het voortzetten van het gesprek over het toezichtmandaat. 

Methode
Het onderzoek combineert een informatie-uitvraag, documentenanalyse, interviews met de AFM, de betrokken ministeries en externe stakeholders, een uitgebreid kwantitatief loononderzoek, een caseonderzoek naar het risicogebaseerd toezicht en een kengetallenanalyse waarin de AFM is vergeleken met andere Nederlandse markttoezichthouders met een zbo-status.