pagina

Boer zoekt duurzaamheid


Publicatienummer: 2011-37
Auteurs: B. Baarsma, R. van der Noll, I. Akker
Opdrachtgever: Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
Uitgever: SEO Economisch Onderzoek
ISBN: 9789067336109

Er wordt in de varkens- en glasgroentensector weinig geïnvesteerd in duurzaamheid boven wat wettelijk is voorgeschreven. Bovendien wordt nog niet voldaan aan alle op dit moment of binnenkort in werking tredende wettelijke duurzaamheidseisen. Er dient met andere woorden nog een duurzaamheidsslag te worden gemaakt. Wat staat deze slag in de weg?

Producenten en hun vertegenwoordigers in de agrofoodsector wijten het gebrek aan mogelijkheden om kostenstijgingen als gevolg van wettelijk vereiste investeringen in duurzaamheid door te rekenen mede aan concurrentiebeperkingen met name aan de retailzijde. Dat de kosten niet één-op-één kunnen worden doorberekend heeft echter niet te maken met concurrentiebeperkingen, maar met:

  • Een informatieachterstand van consumenten. Consumenten kunnen duurzame producten niet goed van reguliere producten onderscheiden. Een mogelijkheid om daar wat aan te doen, is het maken van ketenafspraken over keurmerken. Dit gebeurt in de praktijk al wel, maar productdifferentiatie en ketensamenwerking is op grotere schaal mogelijk.
  • Een overcapaciteit in de sector. Gegeven de in Europees verband vastgestelde milieugebruiksruimte is de Nederlandse varkens- en glasgroentensector te omvangrijk. Los van deze door de milieugebruiksruimte bepaalde overcapaciteit, bestaat er ook overcapaciteit die het gevolg is van overheidssteun uit het verleden. Ook inefficiënte bedrijven zijn daardoor overeind gebleven, zodat er meer aanbod is dan vraag. Een retailer die geen goed aanbod krijgt, kan elders op de markt wel het gewenste aanbod vinden. Het is daarom noodzakelijk om de overcapaciteit te reduceren.
  • Een versnipperde organisatie van boeren ten opzichte van een geïntegreerde organisatie van retail. In vergelijking met producenten zijn retailers meer geconcentreerd, en in de varkenssector geldt hetzelfde voor de slachterijen. Om de onderhandelingsmacht aan de productiezijde van de agrofoodketens te vergroten, zijn er verschillende manieren. Samenwerking kan o.a. door oprichting van (coöperatieve) verenigingen van producenten of een associatie van producentenorganisaties. Europa heeft de mogelijkheid van de APO bewust gecreëerd met het oog op verschillen in concentratie in agrofoodketens. In de praktijk lijken het gebrek aan bereidheid om zelfstandigheid op te geven, dergelijke samenwerking in de weg staan.

Categorie: 2011