Een onderwijsplek voor alle nieuwkomers? - Een evaluatie van de Tijdelijke wet tijdelijke nieuwkomersvoorzieningen in het onderwijs

Het onderzoek 
In deze tweede tussenrapportage onderzoeken SEO Economisch Onderzoek en Sardes hoe gemeenten en schoolbesturen de Wet Tijdelijke Nieuwkomersvoorzieningen (Wet TNV) in de praktijk uitvoeren. De wet verplicht gemeenten jaarlijks afspraken te maken over voldoende onderwijsplekken, bereik van het onderwijs en de doorlopende leerlijn. Daarnaast kunnen gemeenten in nood een tijdelijke nieuwkomersvoorziening (tnv) aanvragen om leerlingen toch onderwijs te bieden wanneer reguliere voorzieningen tekortschieten. Het onderzoek combineert een enquête onder gemeenten en schoolbesturen met casestudies bij zes tnv’s, documentanalyse en gesprekken met Inspectie en OCW.  

Resultaten
De bekendheid met de wet neemt toe en steeds meer gemeenten voeren structureel overleg met alle schoolbesturen. Toch blijft de doorlopende leerlijn in veel regio’s onderbelicht. Het tekort aan onderwijsplekken — vooral in het voortgezet onderwijs en bij de opvang van alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’s) — blijft groot, ondanks de oprichting van zestien tnv’s sinds 2023. Tnv’s bieden snel extra capaciteit, maar de onderwijstijd en het programma zijn vaak beperkter, waardoor leerlingen bij uitstroom minder ver zijn dan in reguliere nieuwkomersvoorzieningen. De regionale verschillen zijn groot: waar sommige regio’s intensief samenwerken, voelen andere gemeenten minder verantwoordelijkheid, wat de continuïteit van onderwijsplekken belemmert.  

Methoden
Het onderzoek maakt gebruik van een mix van kwantitatieve en kwalitatieve methoden. Via enquêtes onder gemeenten en schoolbesturen is inzicht verkregen in bekendheid, uitvoering en ervaren knelpunten rond de Wet TNV. Daarnaast zijn toestemmingsformulieren, inrichtings- en uitfaseringsplannen van tnv’s geanalyseerd. In zes gemeenten zijn casestudies uitgevoerd met interviews met gemeenten, schoolbesturen, tnv-teams, ouders en leerlingen. Ook is aanvullende informatie verzameld via microdata-analyses van het CBS en gesprekken met de Inspectie van het Onderwijs en OCW. Deze combinatie geeft een breed beeld van hoe de wet werkt en welke effecten zichtbaar zijn.