Startbekostiging nieuwe scholen

Het onderzoek
In opdracht van het ministerie van OCW onderzocht SEO Economisch Onderzoek in hoeverre de startbekostiging voor nieuwe scholen in het primair en voortgezet onderwijs toereikend is. Daarbij is gekeken naar de kosten die schoolbesturen maken in de periode tussen het positieve bekostigingsbesluit en de opening van de school.

Het onderzoek richt zich op verschillen tussen primair en voortgezet onderwijs en tussen scholen die worden opgericht vanuit een bestaand bestuur en scholen met een nieuw bestuur. Ook is aandacht besteed aan de timing van de bekostiging en aan de vraag of de huidige regeling juridisch ruimte biedt voor differentiatie.

Resultaten
Nieuwe po-scholen die worden opgericht vanuit een bestaand bestuur maken (conservatief geschat) gemiddeld ruim € 42.000 aan opstartkosten (exclusief kwartiermaker en onbetaalde uren), terwijl zij in 2025 circa € 19.000 aan startbekostiging ontvingen. Voor nieuwe besturen lopen de feitelijke inspanningen nog verder op, mede door extra werkzaamheden en vele uren aan onbetaalde inzet. De startbekostiging ligt in het voortgezet onderwijs met circa € 131.000 (2025) aanzienlijk hoger dan in het primair onderwijs. Tegelijkertijd geven ook vo-scholen aan dat niet alle activiteiten hiermee kunnen worden uitgevoerd en dat met name scholen die vanuit een nieuw bestuur starten veel onbetaalde uren moeten maken.

Daarnaast wordt bijna de helft van de kosten al gemaakt vóórdat de startbekostiging wordt uitgekeerd. Dit leidt tot voorfinanciering vanuit reserves of alternatieve middelen. Tegelijk blijkt dat circa een derde van de scholen die startbekostiging ontvangen feitelijk een verzelfstandiging van een bestaande locatie betreft, terwijl deze scholen hiervoor nauwelijks extra kosten maken.

Methoden
Het onderzoek combineert deskresearch en interviews met schoolbesturen met een kwantitatieve uitvraag via een Excel-invultool onder besturen die in de periode 2023–2025 een nieuwe school hebben opgericht. In totaal leverden 20 besturen gedetailleerde financiële gegevens aan.

De aangeleverde cijfers zijn gevalideerd door adviesbureau Dyade en aangevuld met verdiepende gesprekken. Daarnaast is een juridische beschouwing uitgevoerd naar de mogelijkheden om de regeling gerichter vorm te geven.