Evaluatie en monitoring van het AGRI3-fonds (2020-2024)

Achtergrond
Op verzoek van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft SEO Economisch Onderzoek een ‘real-time’ evaluatie en monitoring uitgevoerd van het AGRI3-fonds over de periode 2020 tot 2024. Het AGRI3-fonds (hierna AGRI3) heeft tot doel private financiering te mobiliseren om landbouwbedrijven in staat te stellen te investeren in: 1) duurzaam landgebruik, 2) de bescherming en het herstel van bossen, en 3) de verbetering van het levensonderhoud in rurale gebieden. Daartoe biedt AGRI3 kredietverbeteringen aan financiële tussenpersonen, waarbij zij een deel van de risico’s afdekken van het verstrekken van duurzaamheidsleningen en/of langere looptijden van leningen aanbieden om de langere periode te overbruggen waarin duurzaamheidsinvesteringen worden gedaan maar waarbij nog geen kasstroom wordt gegenereerd. AGRI3 heeft ook een faciliteit voor Technische Assistentie (TA) om investeringen te ondersteunen en de impact ervan te vergroten. De evaluatie werd uitgevoerd in vier fasen: 1) een evaluatie van de eerste periode (2020-2022); 2) monitoring in 2023; 3) monitoring in 2024; en 4) een eindrapportage, waarin alle eerdere bevindingen worden samengevat. Tijdens de eerste twee fasen werd het project uitgevoerd in samenwerking met Hilde van Dijkhorst (voorheen MDF) en SEO’s Braziliaanse partnerorganisatie ERM NINT.

Resultaten
Ondanks een trage start groeide de AGRI-portfolio gestaag tussen 2020 en 2024. Het aantal jaarlijkse transacties groeide van slechts twee in 2020 tot negen in 2024. De cumulatieve waarde van de gekatalyseerde leningen bedroeg eind 2024 262 miljoen dollar, waarvan 113 miljoen dollar door AGRI3 werd gegarandeerd, wat resulteerde in een hefboomratio van 2,3. Tussen 2020 en 2024 werden zestien investeringen gedaan in Brazilië, voornamelijk gericht op duurzaam landgebruik, duurzame landbouw en natuurbehoud of -herstel. De overige negen transacties werden afgesloten in Afrika (verschillende landen), India, Nicaragua en China, met een mix van thema’s en een grotere nadruk op het levensonderhoud in rurale gebieden. TA won in de loop van de tijd aan belang, waarbij de meeste eindklanten pre- of post-investering TA (of beide) ontvingen.

• Effectiviteit: AGRI3 mobiliseerde minder private financiering dan verwacht, maar lag op schema om zijn doelstellingen voor duurzaam landgebruik en bescherming van ecosystemen te halen. De AGRI3-producten sloten over het algemeen aan bij de behoeften van de klanten, maar de risicovollere instrumenten bleven ongebruikt. Hoewel er enkele demonstratie-effecten zichtbaar waren, was de bredere marktdynamiek invloedrijker.
• Impact: AGRI3 had zijn oorspronkelijke impactdoelstellingen nog niet gehaald aan het einde van de evaluatieperiode. Met name de impact van het fonds op het gebied van gender en het levensonderhoud in rurale gebieden was kleiner dan verwacht. Hoewel het fonds hier nog meer aandacht zou kunnen schenken ligt de grootste potentiële impact van het fonds echter op het gebied van duurzaam landgebruik en de bescherming van bossen.
• Additionaliteit: Zowel de financiële additionaliteit als de ontwikkelings-additionaliteit waren bescheiden, voornamelijk doordat het fonds vaak werkte met gevestigde landbouwbedrijven die al goede toegang tot financiering hadden en al een duurzaamheidsagenda hadden. Het fonds zou meer kunnen doen om zijn additionaliteit te vergroten door andere soorten eindklanten te selecteren, ondersteund door TA.
• Efficiëntie: De operationele efficiëntie van AGRI3 was sterk, maar de operationele kosten in de beginjaren stonden niet in verhouding tot het kapitaal en de portefeuille van het fonds. De rapportage- en monitoringsystemen zijn adequaat, maar er zijn mogelijkheden om de KPI-meting te verfijnen en ervoor te zorgen dat de waargenomen resultaten worden gebruikt voor leerprocessen en sturende beslissingen.
• Coherentie: AGRI3 sluit aan bij de beleidsdoelstellingen van het ministerie op het gebied van klimaatverandering, duurzame landbouw en ecologisch verantwoorde voedselsystemen. Hoewel er overlap bestaat tussen AGRI3 en andere fondsen wat betreft thematische focus en soorten instrumenten, onderscheidt AGRI3 zich door zijn uitvoeringsmechanisme via financiële instellingen die als partner fungeren. Hierdoor vormt het een aanvulling op – maar nog niet noodzakelijkerwijs een synergie met – andere initiatieven.

Methoden
Voor deze ‘real-time’ evaluatie en monitoring SEO gebruikte SEO een combinatie van kwalitatieve en kwantitatieve onderzoeksmethoden, waaronder documentonderzoek, primaire en secundaire data-analyse, interviews met belangrijke informanten, focusgroepdiscussies en meerdere veldbezoeken aan partnerbanken en hun eindklanten in Brazilië, Nicaragua, Malawi en India. Deze landen waren ook onderdeel van een diepgaande evaluatie van 14 van de 25 investeringen die AGRI3 in de eerste vijf jaar van het fonds ondersteunde. De andere investeringen en TA-projecten werden geanalyseerd met behulp van deskresearch, waaronder een grondige evaluatie van investeringsbeoordelingen en beslissingsrapporten, evenals voortgangsrapporten en impactrapporten.