Keuzevrijheid met een prijskaartje

Het onderzoek
SEO Economisch Onderzoek evalueerde in opdracht van het ministerie van OCW de subsidieregeling voor andere erkende eind- en doorstroomtoetsen in het primair onderwijs over de periode 2015–2025. Het onderzoek brengt in kaart hoe de regeling wordt gebruikt, in hoeverre de beleidsdoelen zijn gerealiseerd en hoe de regeling scoort op doeltreffendheid, doelmatigheid en toekomstbestendigheid. De evaluatie richt zich uitsluitend op deze subsidieregeling en niet op het bredere wettelijke kader rond de doorstroomtoets. 

Resultaten
De evaluatie laat zien dat de subsidieregeling doeltreffend is in het realiseren van keuzevrijheid: het aantal aanbieders van een eind-/doorstroomtoets groeide van één naar zes en scholen kunnen kosteloos kiezen uit meerdere toetsen. Tegelijkertijd zijn de totale subsidiekosten sterk gestegen, van circa €1,6 miljoen in 2015 naar €8,4 miljoen in 2025. De regeling is primair ingericht op pluriformiteit en minder op kostenbeheersing, waardoor de doelmatigheid beperkt is. In het licht van de toenemende beleidsvoorkeur voor één landelijke doorstroomtoets staat de toekomstbestendigheid van de regeling onder druk. 

Methoden
Het onderzoek is uitgevoerd tussen oktober en december 2025 en combineert deskresearch met interviews met erkende commerciële toetsaanbieders. Daarnaast zijn administratieve gegevens over leerlingenaantallen, marktaandelen en subsidie-uitgaven geanalyseerd. Door deze combinatie van kwalitatieve en kwantitatieve informatie is een samenhangend beeld gevormd van de werking en effecten van de subsidieregeling.