Publicatie

Monitor Ondernemingsklimaat 2025

Onderzoek
Het ministerie van Economische Zaken (EZ) heeft in 2023 de Monitor Ondernemingsklimaat laten ontwikkelen om regelmatig en evenwichtig inzicht te krijgen in de actuele staat van het ondernemingsklimaat. De monitor onderzoekt het ondernemingsklimaat langs veertien dimensies, waarbij de waardering door bedrijven (micro), internationale ranglijsten (macro) en feitelijke indicatoren over actuele binnenlandse thema’s (meso) centraal staan. Het ministerie heeft SEO Economisch Onderzoek (SEO) en het Amsterdam Centre for Business Innovation (ACBI) gevraagd een nieuwe meting van deze monitor uit te voeren, met de nadruk op de ontwikkelingen over de tijd.

Resultaten
Het Nederlandse ondernemingsklimaat stabiliseert dit jaar, maar is nog niet hersteld van de eerdere daling. Dat geldt zowel voor de waardering van bedrijven als voor de internationale concurrentiepositie. Sterke dimensies, zoals kwaliteit van leven, infrastructuur en een hoog kennisniveau, blijven stabiel, terwijl knelpunten op het gebied van stabiliteit en voorspelbaarheid, regelgeving en verschillende vormen van krapte aanhouden. Hoewel het aandeel bedrijven dat overweegt hun activiteiten deels of geheel naar het buitenland te verplaatsen stabiel blijft (rond de 20%), worden deze plannen serieuzer en stijgt de bereidheid om buiten Nederland te investeren.

De kernbevindingen op een rij:

Waardering voor ondernemingsklimaat stabiliseert na twee jaar van daling.
Financieringsmogelijkheden en digitale infrastructuur verbeteren, energie-infrastructuur herstelt licht, terwijl faciliterende wetgeving en beleidsstabiliteit onder druk blijven
Sentiment over bedrijfsleven, wet- en regelgeving en energie-infrastructuur vormen de grootste verbeteropgaven volgens het bedrijfsleven.
Verplaatsingsoverwegingen nemen niet toe in aantal, maar wel in nadrukkelijkheid.
Investeringsbereidheid stijgt licht, al verschuift de focus naar het buitenland.
Internationale concurrentiepositie van Nederland blijft dit jaar grotendeels stabiel.
Op indicatorniveau blijft Nederland sterk, maar levert in op niet-Europese landen.
Arbeidsmarktkrapte, netcongestie en stikstofproblematiek blijven ondernemingsklimaat belemmeren.