Posting of workers in the road freight transport sector

Resultaten
Het wegvervoer is een van de meest grensoverschrijdende sectoren binnen de EU en daarmee ook een belangrijke sector voor detachering (tijdelijk werken in een andere lidstaat). In 2023 werd naar schatting 35 procent van alle internationale wegtransportactiviteiten uitgevoerd in de vorm van cabotage (binnenlands vervoer door een buitenlandse vervoerder) of cross-trade (vervoer tussen twee andere lidstaten dan het land van vestiging). Deze vormen van vervoer vallen onder de speciale Europese regels (lex specialis) voor detachering in het wegvervoer. Cross-trade is goed voor 28 procent van het internationale vervoer, cabotage voor circa 7 procent.

Detachering in het wegvervoer wordt vooral gedomineerd door Midden- en Oost-Europese lidstaten. Polen en Litouwen zijn veruit de belangrijkste zendende landen. In 2023 werden bijna 347.000 zogeheten A1-verklaringen afgegeven voor chauffeurs die in meerdere lidstaten werken; twee derde daarvan kwam uit Polen (66 procent) en bijna een vijfde uit Litouwen (18 procent). Ook uit het Europese meldportaal voor wegvervoer (RTPD) blijkt deze overwicht: in 2024 had 36 procent van de meldingen betrekking op Polen en 22 procent op Litouwen. Belangrijke ontvangende landen zijn Duitsland, Frankrijk, België, Nederland en Oostenrijk.

Daarnaast groeit het aandeel derdelanders: chauffeurs van buiten de EU. Het aantal chauffeurattesten – officiële documenten waaruit blijkt dat een niet-EU-chauffeur legaal in dienst is bij een Europese vervoerder – steeg van ruim 44.000 in 2012 tot meer dan 300.000 in 2022. Vooral Polen en Litouwen maken hier veel gebruik van. Dit wijst op een toenemende inzet van chauffeurs van buiten de EU in het internationale vervoer.

Tegelijkertijd is het zicht op naleving beperkt. Hoewel jaarlijks miljoenen controles plaatsvinden op rij- en rusttijden, ontbreken specifieke en geharmoniseerde cijfers over overtredingen van detacheringregels in het wegvervoer. Daardoor is het moeilijk om de omvang van misstanden, onderbetaling of schijnconstructies goed vast te stellen.

Het onderzoek
Dit thematische rapport is opgesteld in het kader van POSTING.STAT 2.0 en biedt inzicht in de omvang, kenmerken en impact van detachering in het Europese wegvervoer, evenals in de omvang en kenmerken van hieraan gerelateerde overtredingen. POSTING.STAT 2.0 is een Europees onderzoeksproject dat statistische gegevens over intra-EU-detachering verzamelt en analyseert op basis van nationale registratiegegevens. Het wordt uitgevoerd door een consortium van elf lidstaten onder coördinatie van HIVA-KU Leuven en vormt een vervolg op het eerdere project POSTING.STAT. In dat kader verscheen eerder ook een landenrapport voor Nederland.

Gebruikte methode
Het onderzoek maakt gebruik van meerdere, elkaar aanvullende databronnen:

• A1-verklaringen (met name op grond van artikel 13) over de toepasselijke socialezekerheidswetgeving;
• nationale meldloketten voor detachering;
• het EU Road Transport Posting Declaration (RTPD) portaal;
• Eurostat-statistieken over cabotage en cross-trade;
• gegevens over chauffeurattesten (voor niet-EU-chauffeurs);
• en inspectie- en handhavingsgegevens voor zover beschikbaar.