Second opinion HCSS/Deloitte over het vlagregister en woonlandbeginsel

Second opinion HCSS/Deloitte over het vlagregister en woonlandbeginsel 

Vlaggen Nederlandse schepen massaal uit als de beloning van Indonesische en Filipijnse zeevarenden niet langer wordt gebaseerd op het woonlandbeginsel? Een second opinion van SEO Economisch Onderzoek laat zien dat de eerder geraamde omvlagging van 50 tot 70 procent van het vlagregister een overschatting is. Daarmee zijn ook de economische gevolgen kleiner dan geraamd, zo niet nihil, en lijken andere publieke belangen zoals veiligheid of duurzaamheid niet in het geding.

Het onderzoek 
In augustus 2025 oordeelde het College voor de Rechten van de Mens dat twee zeevarenden uit Indonesië en de Filipijnen zijn gediscrimineerd door Nederlandse rederijen. Hun beloning was gebaseerd op het woonlandbeginsel, waarbij het loon afhangt van het land waar een zeevarende woont. Naar aanleiding van deze uitspraak liet het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat onderzoek doen naar de gevolgen van het loslaten van dit beginsel. HCSS en Deloitte concludeerden in dit onderzoek dat 50 tot 70 procent van de schepen onder Nederlandse vlag zou omvlaggen wanneer het woonlandbeginsel zou worden losgelaten, en dat dit grote economische en strategische gevolgen zou hebben. Stichting Equal Justice Equal Pay vroeg SEO Economisch Onderzoek om een second opinion op deze conclusies.  

Resultaten
SEO concludeert dat de raming van 50 tot 70 procent omvlagging niet houdbaar is. De aangenomen loonkostenimpuls is waarschijnlijk een overschatting en de kenmerken van veel schepen in het register, zoals pontons zonder bemanning, veerdiensten met een lokaal werkgebied en schepen met kapitein-eigenaren, maken omvlagging voor een groot deel van de vloot onwaarschijnlijk. In een alternatief scenario dat hiermee rekening houdt, vlagt niet meer dan 20 procent van het register om. 

Bij een lager omvlagpercentage zijn ook de gevolgen voor de Nederlandse economie kleiner dan geraamd, en kunnen deze ook nihil zijn. Van economische schade is alleen sprake als banen en toegevoegde waarde daadwerkelijk uit Nederland verdwijnen. Dit gebeurt niet noodzakelijkerwijs wanneer een schip van vlag verandert. Ook vindt SEO onvoldoende onderbouwing voor negatieve gevolgen voor publieke belangen zoals maritieme veiligheid, duurzaamheid en strategische autonomie. 

Methode
De second opinion is gebaseerd op literatuur en data-analyse. De onderzoekers beoordeelden de onderbouwing van HCSS/Deloitte, onder meer met een vergelijking van de loontabellen in de cao’s voor Nederlandse, Filipijnse en Indonesische zeevarenden, openbare informatie over registratiekosten in andere vlagregisters en de samenstelling van het Nederlandse vlagregister naar scheepstype en scheepsgrootte.