Zbo-evaluatie DNB 2021-2025

Zbo-evaluatie DNB 2021-2025 

De Nederlandsche Bank (DNB) voert haar zbo-taken doeltreffend en in het algemeen doelmatig uit. Dat concluderen KWINK groep en SEO Economisch Onderzoek in de wettelijke zbo-evaluatie over de periode 2021-2025. Tegelijkertijd zijn er aandachtspunten; het rapport doet acht aanbevelingen. 

Het onderzoek 
De Kaderwet zelfstandige bestuursorganen verplicht een periodieke evaluatie van elk zelfstandig bestuursorgaan. In opdracht van het ministerie van Financiën evalueerden KWINK groep en SEO Economisch Onderzoek de uitvoering van de zbo-taken door DNB in de periode 2021-2025. Tot de zbo-taken behoren toezicht, resolutie en de uitvoering van het depositogarantiestelsel; de taken van DNB als centrale bank vallen buiten de scope. De centrale vraag is in hoeverre de uitvoering van de zbo-taken, en de daarmee samenhangende uitgaven, doeltreffend en doelmatig is. Op verzoek van de opdrachtgever ligt de nadruk op doelmatigheid en kostenbeheersing. Daarnaast komen twee specifieke onderwerpen aan bod: de zbo-status en het toezichtmandaat. Parallel aan deze evaluatie voerden de onderzoekers een evaluatie van de AFM uit. 

Resultaten
DNB functioneert doeltreffend: zij voert haar wettelijke taken uit en boekt aantoonbaar resultaten op de verschillende terreinen. Uit de analyse van de KPI’s blijkt dat DNB in de periode 2021-2025 de meeste doelen bereikt, maar niet alle. Ook vanuit internationaal perspectief wordt DNB gezien als een kwalitatief sterke toezichthouder: onderzoeken van onder meer het IMF en de FATF geven een positief oordeel over DNB als risicogebaseerde toezichthouder, zowel prudentieel als op integriteit. Tegelijkertijd is verdere versterking mogelijk door inzet van meer granulaire data en een effectievere inzet van formele toezichtinstrumenten waar informele maatregelen onvoldoende snel tot naleving leiden. De doeltreffendheid is op onderdelen verbeterd en de reputatie van DNB is verbeterd in de loop van de evaluatieperiode. 

De kosten van het toezicht namen toe in de evaluatieperiode. De nominale lasten van DNB stegen met 33 procent in de periode 2020-2025; gecorrigeerd voor inflatie gaat het om 9 procent. Een belangrijke verklaring is de toename van personeelskosten (meer fte’s om nieuwe taken uit te voeren). Er vindt in het algemeen duidelijke sturing op doelmatigheid en kostenbeheersing plaats, onder meer via het kostenkader, een efficiencykorting op bestaande taken en ingeboekte besparingen. Ook met het veranderprogramma DNB2030 wordt ingezet op kostenbesparingen. Het is aannemelijk dat de doelmatigheid in de evaluatieperiode is verbeterd, al is dit niet goed cijfermatig vast te stellen. 

Het rapport doet acht aanbevelingen. Deze gaan onder meer over het reflecteren op aandachtspunten op het terrein van doeltreffendheid, verdere versterking van de samenwerking tussen de AFM en DNB, het onderzoeken van mogelijkheden om het loongebouw te versoberen, verdere optimalisatie van het risicogebaseerde toezicht, het veranderprogramma DNB2030, het versterken van de transparantie over de toezichtkosten van het zbo-deel, het beter benutten van de ‘driehoek’ en het voortzetten van het gesprek over het toezichtmandaat. 

Methode
Het onderzoek combineert een informatie-uitvraag, documentenanalyse, interviews met DNB, de betrokken ministeries en externe stakeholders, een uitgebreid kwantitatief loononderzoek, een caseonderzoek naar het risicogebaseerd toezicht en een kengetallenanalyse waarin DNB is vergeleken met andere Nederlandse markttoezichthouders met een zbo-status.