pagina

Vrolijk kerstpakket


De meeste Nederlandse werknemers krijgen dit jaar een kerstpakket. Het signaal van waardering dat de werkgever hiermee probeert te geven is belangrijk. Helaas gaat dit nogal eens verkeerd en waardeert de ontvanger het cadeau niet.

Bij het geven van cadeaus gaan we vaak uit van onze eigen voorkeuren. Die projecteren we vervolgens op de ander en maken een keuze. Dat gaat vaak fout. We maken zelf fouten over onze eigen voorkeuren. Tel maar eens het aantal miskopen voor eigen gebruik door de boekenkast en kledingvoorraad te bekijken. Daarnaast schatten we de behoeften van de ander verkeerd in doordat we ons richten op de korte termijn van de gezelligheid van de decembermaand. Deze overschatting van de korte termijn doet bijvoorbeeld veel ingeblikte ragout, perziken op sap, cranberrycompote en asperges in een potje belanden in de uitgereikte levensmiddelendozen. De toename van het aantal verkoopadvertenties op het Internet vlak na Sinterklaas en Kerst spreekt ook boekdelen over deze projectie. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt bovendien dat de waardering die werknemers gemiddeld geven aan het cadeau van de baas ruim 10 procent minder is dan de kosten die gemoeid zijn met het cadeau.

Natuurlijk is het geven van een cadeau ook nuttig. Vanuit een economische invalshoek verlaagt het de zoekkosten. Als ik een boeiend boek aan het lezen ben, en ik denk dat mijn collega dit ook interessant vindt dan verlaagt mijn cadeau zijn zoekkosten. Vanuit een paternalistische invalshoek is het geven van een cadeau soms ook nuttig. Veel kinderen krijgen van Sinterklaas of de Kerstman een warme muts of handschoenen. Ten slotte bestaan er bepaalde gewoonten. Het geven van geld komt in veel gevallen onpersoonlijk over. Waardebonnen zijn mogelijk een alternatief, maar vergroten meestal niet het warme gevoel bij de ontvanger. Toch raken ze steeds meer in zwang. Bij de meeste boekhandels is een breed scala aan bonnen beschikbaar. Een inspanning van de gever richting de ontvanger wordt vaak meer gewaardeerd en onthouden door de ontvanger, waarbij natuurlijk wel met de bovengenoemde fouten rekening moet worden gehouden.

Ten slotte gaan we vaak de mist in met dure cadeaus. Net als kinderen de omvang van een pakje associëren met de waarde van een cadeau, zo wil de gever vaak door middel van waarde laten zien hoeveel zij geeft om de ander. Een werkgever die dit jaar een kerstpakket ter waarde van 500 euro uitdeelt in plaats van 100 euro, zal een teleurgesteld gezicht van een medewerker willen corrigeren. Een opmerking als “het is een veel duurder cadeau geworden dit jaar” kan worden opgevat als “moet je eens zien hoe genereus ik ben dit jaar”, terwijl de bedoeling is de werknemer te belonen voor het harde werken. Ook kan de werknemer denken dat hij met zo’n duur kerstgeschenk iets moet terugdoen voor deze geweldige baas in het nieuwe jaar.

De oplossing van de econoom is het hele kerstpakket te laten voor wat het is en geld te geven. De waarde hiervan is in elk geval duidelijk. Niet echt warm misschien, maar wel rationeel.

Ik wens u allen een vrolijk kerstfeest en een gezond 2017.

Bas ter Weel


Categorie: columns