Haagse demografische ontwikkelingen 2050; Effecten en handelingsperspectieven voor vijf beleidsterreinen

De Haagse bevolking kan richting 2050 licht krimpen, gematigd groeien of zeer sterk groeien. Den Haag moet zich op deze uiteenlopende scenario’s voorbereiden. Dat vraagt om wendbaar beleid en een stevig sociaal fundament. 

In opdracht van de gemeente Den Haag onderzochten Atlas Research en SEO wat verschillende demografische ontwikkelingen tot 2050 zouden betekenen voor vijf gemeentelijke beleidsterreinen. Vertrekpunt voor de analyse vormen de landelijke demografische scenario’s van de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050 (SDO): lichte krimp, gematigde groei en sterke groei. Waar mogelijk vertaalt het onderzoek vervolgens de demografische scenario’s naar verschillende uitkomsten op beleidsterreinen, zoals lerarentekorten, het saldo op de woningmarkt, beroep op sociale zekerheid en de druk op formele en informele zorg.  

De scenario’s zijn nadrukkelijk geen voorspelling, maar fungeren als stresstest voor bestaand beleid. De centrale boodschap: geen enkele beleidskoers kan leunen op één verwachte toekomst. 

Migratie en vergrijzing als bepalende krachten
Migratie speelt in Den Haag een grotere rol dan in de meeste Nederlandse gemeenten. De stad trekt relatief veel arbeidsmigranten, internationale studenten en asielmigranten. In scenario’s met hoge migratie groeit de bevolking sterk en blijft de leeftijdsopbouw relatief jong. Bij lage migratie versnelt juist de vergrijzing, met name onder 75-plussers. 

Wonen, zorg en onderwijs als aandachtsgebieden
De kansen en knelpunten verschillen per scenario. In het groeiscenario verdubbelt vóór 2030 het aantal huishoudens zonder eigen woning en loopt het lerarentekort in het primair onderwijs opnieuw sterk op. De extra woningvraag tot 2035 ligt vooral bij huurwoningen voor alleenstaanden onder de 55. Toenemende kamerbewoning kan zich concentreren in wijken met een al lage leefbaarheid. 

In het krimpscenario stijgt de zorgvraag terwijl de beroepsbevolking afneemt. Het beroep op Wmo-voorzieningen neemt in álle scenario’s toe, en de vraag naar mantelzorg groeit sneller dan het aantal beschikbare mantelzorgers. 

Van toekomstgericht naar toekomstbestendig
Het onderzoek bevat circa veertig aanbevelingen voor Den Haag, met twee rode draden: wendbaarheid en een solide sociale basis. Wendbaarheid betekent bijvoorbeeld een woningprogramma dat met pieken en dalen meebeweegt, betere doorstroom van ouderen naar passende woningen, en scholen, zorg en ov die tijdig meeschakelen met nieuwe bewoners. Een solide sociale basis zorgt ervoor dat Den Haag tegen een stootje kan, juist wanneer bijsturen lastig is.